Stopaj, bir gelir size ödenmeden önce, ödemeyi yapan kurum tarafından kesilen vergidir. Mevduatta bu kesintiyi banka yapar: vade sonunda faizinizi hesaplar, stopajı düşer ve kalan net tutarı hesabınıza yatırır. Kesilen vergiyi de sizin adınıza vergi dairesine öder.
Bu yüzden bankanın ilan ettiği brüt oran ile hesabınıza yatan tutar arasında her zaman bir fark vardır. Bu farkın büyüklüğü stopaj oranına bağlıdır.
Kim keser, ne zaman keser?
Stopajı mevduatın bulunduğu banka keser. Sizin ayrıca bir işlem yapmanız gerekmez. Kesinti, faizin hesabınıza ödendiği anda yapılır; klasik vadeli hesapta bu vade sonudur. Ara faiz ödemeli ürünlerde her ara ödemede kesinti yapılır.
Katılım bankalarında dağıtılan kâr payından da aynı mantıkla stopaj kesilir. Kâr payı ile faiz arasındaki diğer farkları kâr payı ile faiz farkı rehberinde anlattık.
Vade dilimleri neden var?
Türk lirası mevduatta stopaj oranı, vadenin uzunluğuna göre farklılaşabilir. Bu yapı, uzun vadeli tasarrufu teşvik etmek ya da belirli dönemlerde ekonomi politikasının önceliklerine göre ayarlama yapmak için kullanılır.
| Türk lirası vade | Stopaj oranı |
|---|---|
| 6 aya kadar | %17,5 |
| 1 yıla kadar | %15 |
| 1 yıldan uzun | %10 |
Hesabınıza hangi oranın uygulanacağı, açtığınız vadenin hangi dilime girdiğine bağlıdır. Örneğin 32 günlük bir hesap, vade yenilenerek bir yıl boyunca tutulsa bile her dönem 32 günlük bir vade olarak değerlendirilir ve kısa vade dilimine girer.
Dilimler ve oranlar zaman zaman Cumhurbaşkanı Kararlarıyla değiştirilir. Oranların geçmişte nasıl değiştiğini stopaj oranları sayfasındaki tarihçe bölümünde görebilirsiniz.
Döviz ve altın hesaplarında stopaj
Döviz ve altın hesaplarında stopaj, Türk lirası mevduattan farklı bir yapıda uygulanabilir:
- Döviz mevduatı: Güncel stopaj oranı %25. Faiz döviz cinsinden hesaplanır ve stopaj da döviz üzerinden kesilir.
- Altın hesabı: Getiri sağlayan altın hesaplarında güncel stopaj oranı %15. Birçok altın hesabı ise faiz ya da kâr payı ödemez; bu hesaplarda kesilecek bir getiri de olmaz.
Döviz ve altın hesaplarında asıl getiri çoğu zaman kurdaki ya da altın fiyatındaki değişimden gelir. Bu değişim bir faiz ödemesi olmadığı için mevduat stopajının konusu değildir. İki seçeneği ayrıntılı karşılaştırmak için döviz mevduatı mı TL mevduat mı rehberine bakabilirsiniz.
Stopajın getiriye etkisi
Bir örnekle bakalım. 100.000 TL'yi 92 gün vadeye, yıllık %40 örnek oranla yatırdığınızı varsayın:
- Brüt faiz: 100.000 × 0,40 × 92 / 365 ≈ 10.082 TL
- Stopaj: 10.082 × %17,5
- Net faiz: 10.082 × (1 − %17,5)
Buradaki %40 yalnızca hesabı göstermek için seçilmiş yuvarlak bir orandır. İki bankayı karşılaştırırken aynı vade diliminde oldukları sürece stopaj oranı aynı olacağı için sıralama değişmez. Ancak farklı vade dilimlerini karşılaştırıyorsanız, brüt oranı değil net getiriyi esas almanız gerekir. Adım adım hesap için mevduat faizi nasıl hesaplanır rehberine bakabilirsiniz.
Stopajı dekontta görmek
Vade sonunda banka genellikle bir hesap dekontu ya da vade sonu bildirimi düzenler. Bu belgede brüt faiz, kesilen stopaj tutarı ve hesabınıza yatan net faiz ayrı satırlarda gösterilir. İnternet ya da mobil şubede hesap hareketleri içinde de aynı ayrımı görebilirsiniz.
Dekonttaki rakamları kontrol etmek için brüt faizi, uygulanan stopaj oranıyla çarpın; sonuç kesilen tutara eşit olmalıdır. Küçük farklar genellikle yuvarlamadan kaynaklanır. Belirgin bir fark görürseniz, hesabın hangi vade dilimi üzerinden değerlendirildiğini bankanıza sorabilirsiniz.
Beyan gerekir mi?
Stopaja tabi tutulmuş mevduat faizi ve kâr payı için, genel uygulamada ayrıca yıllık beyanname verilmesi gerekmediği kabul edilir; kaynakta kesilen vergi bu kazanç için son vergi niteliği taşır. Bununla birlikte vergi mevzuatı ayrıntılıdır ve kişinin diğer gelirleriyle birlikte değerlendirilmesi gereken durumlar olabilir.
Kendi durumunuzdan emin değilseniz, bir mali müşavire ya da Gelir İdaresi Başkanlığı'nın bilgilendirme kanallarına danışmanız en sağlıklı yoldur.
Özetle
- Stopaj, faizden kaynakta kesilen vergidir ve banka tarafından otomatik uygulanır.
- Türk lirası mevduatta oran vade dilimine göre değişebilir.
- Döviz ve altın hesaplarında farklı oranlar uygulanabilir; kur ve fiyat değişimi stopajın konusu değildir.
- Karşılaştırmayı net getiriyle yapmak daha doğru sonuç verir.
Kendi tutarınız ve vadenizle stopaj sonrası net getiriyi görmek için mevduat hesaplayıcısını kullanabilirsiniz. Hesaplayıcı, seçtiğiniz vadeye uygun stopaj dilimini otomatik olarak uygular.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı koşullar için bankanızın güncel ürün sözleşmesine bakın.