Bir bankanın ilan ettiği mevduat oranını gördüğünüzde, vade sonunda hesabınıza ne kadar yatacağını birkaç adımda bulabilirsiniz. Hesap için dört bilgiye ihtiyacınız var: anapara, yıllık brüt oran, gün sayısı ve stopaj oranı. Bu rehberde her adımı sırayla ve örnek rakamlarla gösteriyoruz.
Adım 1: Yıllık oranı doğru okuyun
Bankaların ilan ettiği oran yıllık ve brüttür. "Yıllık" ifadesi, oranın bir yıllık süreye göre verildiğini gösterir; vade 32 gün de olsa 365 gün de olsa ilan aynı biçimde yapılır. "Brüt" ise vergi kesilmeden önceki oranı ifade eder.
Oranı karşılaştırırken aynı vadeyi ve aynı tutar kademesini esas almak gerekir. Bir bankanın 32 günlük oranı ile diğerinin 92 günlük oranı doğrudan kıyaslanamaz.
Adım 2: Brüt faizi bulun
Türk lirası vadeli hesaplarda tek bir vade içinde yaygın yöntem basit faizdir:
Brüt faiz = Anapara × Yıllık oran × Gün sayısı / 365
Gün sayısı, paranın hesaba yattığı günden vade gününe kadar geçen süredir. Vade sonu hafta sonuna ya da tatile denk gelirse bazı bankalar vadeyi bir sonraki iş gününe kaydırır; bu da gün sayısını birkaç gün değiştirebilir.
Adım 3: Stopajı düşün
Faizden kaynakta vergi kesilir ve buna stopaj denir. Kesinti banka tarafından yapılır; size yatan tutar nettir:
Net faiz = Brüt faiz × (1 − Stopaj oranı)
Türk lirası mevduatta stopaj oranı vadeye göre değişebilir. 6 aya kadar vadelerde %17,5, 1 yıla kadar vadelerde %15, 1 yıldan uzun vadelerde %10 uygulanır. Stopajın mantığını stopaj nedir rehberinde, güncel tabloyu stopaj oranları sayfasında bulabilirsiniz.
Örnek hesap tablosu
100.000 TL'yi farklı vadelere, yıllık %40 örnek oranla yatırdığınızı varsayalım. Buradaki %40 yalnızca hesabı göstermek için seçilmiş yuvarlak bir orandır; gerçek oranlar bankaya ve vadeye göre değişir.
| Vade | Brüt faiz (yaklaşık) | Uygulanacak stopaj |
|---|---|---|
| 32 gün | 100.000 × 0,40 × 32 / 365 ≈ 3.507 TL | %17,5 |
| 92 gün | 100.000 × 0,40 × 92 / 365 ≈ 10.082 TL | %17,5 |
| 181 gün | 100.000 × 0,40 × 181 / 365 ≈ 19.836 TL | %15 |
| 365 gün | 100.000 × 0,40 × 365 / 365 = 40.000 TL | %15 |
Her satırdaki net faiz, brüt faizin stopaj sonrası kalan kısmıdır. 181 günlük vadenin hangi stopaj dilimine girdiği, vadenin 6 aylık sınırı aşıp aşmadığına bağlıdır; sınırın nasıl uygulandığını bankanızdan teyit etmek iyi olur.
Güncel oranları 92 gün mevduat faizi ve 365 gün mevduat faizi sayfalarında karşılaştırabilirsiniz.
Adım 4: Vade yenilemede bileşik etki
Tek vade içinde faiz basit hesaplanır. Ancak vade sonunda faizi anaparaya ekleyerek hesabı yeniden bağlarsanız, bir sonraki dönemde faizin faizini de alırsınız. Buna bileşik etki denir.
Aşağıdaki örnekte 100.000 TL, 92 günlük vadeye dört kez üst üste, faiziyle birlikte yenileniyor. Hesabı sade tutmak için oranın her dönemde %40 kaldığını ve stopajı dışarıda bıraktığımızı varsayıyoruz:
| Dönem | Dönem başı tutar | Brüt faiz | Dönem sonu tutar |
|---|---|---|---|
| 1 | 100.000 TL | 10.082 TL | 110.082 TL |
| 2 | 110.082 TL | 11.099 TL | 121.181 TL |
| 3 | 121.181 TL | 12.218 TL | 133.399 TL |
| 4 | 133.399 TL | 13.450 TL | 146.848 TL |
Toplam 368 günde brüt kazanç yaklaşık 46.848 TL olur. Aynı oranla aynı süreyi tek vadede basit faizle geçirseydiniz brüt kazanç yaklaşık 40.329 TL olurdu.
Gerçek hayatta iki şey bu tabloyu değiştirir:
- Stopaj: Her dönemin faizinden stopaj kesildiği için yeniden bağlanan tutar biraz küçülür ve bileşik etki azalır.
- Oran değişimi: Yenileme günü geçerli olan oran, ilk dönemin oranından yüksek ya da düşük olabilir. Kısa vadenin avantajı ve riski buradadır.
Sık yapılan hatalar
- Yıllık oranı dönem getirisi sanmak. 32 günlük hesapta ilan edilen oranın tamamını almazsınız.
- Stopajı unutmak. Karşılaştırmayı brüt rakamlarla yapmak, farklı vadeler arasında yanıltıcı sonuç verebilir.
- Tutar kademesini atlamak. Bazı bankalar farklı tutar aralıklarına farklı oran verir; ilandaki en yüksek oran sizin tutarınıza uygulanmayabilir.
- Gün sayısını tahminle yazmak. Vade sonunun iş gününe kaydırılması birkaç günlük fark yaratabilir; hesap özetindeki gün sayısını esas alın.
- Hoş geldin oranını kalıcı sanmak. Kampanya oranı çoğu zaman ilk vadeye özeldir; ayrıntılar hoş geldin faizi rehberinde.
Hesabı sizin yerinize yapmak
Formülleri elle uygulamak mantığı anlamak için faydalıdır; kendi tutarınız, vadeniz ve güncel stopajla net sonucu görmek için mevduat hesaplayıcısını kullanabilirsiniz. Hesaplayıcı, seçtiğiniz vadeye uygun stopaj dilimini otomatik uygular.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı koşullar için bankanızın güncel ürün sözleşmesine bakın.