Birikimini bankada tutan birçok kişinin sorduğu soru budur: parayı Türk lirası vadeli hesapta mı tutmalı, yoksa dövize çevirip döviz mevduatına mı yatırmalı? Bu sorunun cevabı, vade boyunca kurun ne yapacağına bağlıdır ve bunu kimse önceden bilemez. Bu rehber kur tahmini yapmıyor; bunun yerine iki seçeneği aynı zeminde karşılaştırmanızı sağlayacak bir çerçeve sunuyor.
İki seçeneğin getirisi nereden gelir?
TL mevduat: Getiri, faizden gelir. Vade başında oran bellidir; vade sonunda alacağınız net TL tutarı baştan hesaplanabilir.
Döviz mevduatı: Getiri iki kaynaktan gelir. Birincisi döviz faizidir ve genellikle TL faizine göre düşüktür. İkincisi, asıl belirleyici olan kur değişimidir. Vade sonunda dövizinizin TL karşılığı, o günkü kura bağlıdır.
Kısacası TL mevduatta sonuç TL cinsinden bellidir, döviz mevduatında ise döviz cinsinden bellidir. Hangisinin "güvenli" olduğu, harcamalarınızı hangi para biriminde yapacağınıza bağlıdır.
Kur riski
Döviz mevduatında kur, TL karşılığını her iki yönde de etkileyebilir. Kur yükselirse TL karşılığı artar, sabit kalır ya da düşerse TL mevduatın gerisinde kalabilirsiniz. Tersinden bakıldığında, TL mevduat da döviz cinsinden bir kur riski taşır: ileride dövizle bir harcama yapacaksanız, TL birikiminizin o harcamayı karşılama gücü kura bağlıdır.
Bu nedenle kur riski, yalnızca döviz tutanlar için değil, TL tutanlar için de vardır. Fark, riskin hangi para birimine göre ölçüldüğündedir.
Başa baş kur mantığı
Kur tahmini yapmadan karşılaştırma yapmanın en sade yolu başa baş kuru hesaplamaktır. Başa baş kur, vade sonunda iki seçeneğin aynı TL tutarını verdiği kurdur:
Başa baş kur = Bugünkü kur × (1 + TL net dönem getirisi) / (1 + Döviz net dönem getirisi)
Bir örnekle bakalım. Tüm rakamlar yuvarlak örnek değerlerdir:
| Varsayım | Örnek değer |
|---|---|
| Bugünkü kur | 40,00 TL |
| TL mevduatın vade boyunca net getirisi | %8 |
| Döviz mevduatının vade boyunca net getirisi | %0,5 |
Başa baş kur: 40 × 1,08 / 1,005 ≈ 42,99 TL
Bu, vade sonunda kur yaklaşık 42,99 TL'nin üzerindeyse döviz mevduatının, altındaysa TL mevduatın daha fazla kazandırmış olacağı anlamına gelir. Karar artık "kur yükselecek mi?" sorusu yerine "kur vade sonunda bu seviyeyi aşar mı?" sorusuna dönüşür. Bu daha somut ve kendi beklentinizle kıyaslanabilir bir sorudur.
Güncel oranlarla başa baş kuru kendi tutarınız ve vadeniz için döviz mevduatı sayfasındaki karşılaştırma aracıyla hesaplayabilirsiniz.
Stopaj farkı
İki seçeneğin net getirisini hesaplarken stopaj farkını hesaba katmak gerekir:
| TL mevduat | Döviz mevduatı | |
|---|---|---|
| Stopaj uygulanan tutar | TL faiz | Döviz faiz |
| Stopaj oranı | Vadeye göre; 6 aya kadar %17,5 | %25 |
| Kur değişimi | Yok | Stopaj konusu değil |
Stopajın ayrıntılarını stopaj nedir rehberinde, güncel oranları stopaj oranları sayfasında bulabilirsiniz.
Vadesiz döviz hesabı
Birçok kişi dövizini vadesiz hesapta tutar. Vadesiz döviz hesabında genellikle faiz işlemez; bu durumda getirinin tamamı kur değişiminden gelir ve başa baş kur hesabında döviz getirisi sıfır kabul edilir. Aynı dövizi vadeli hesaba bağlamak, düşük de olsa bir faiz getirisi ekler ve başa baş kuru biraz aşağı çeker.
Vadeli döviz hesabında da vade bozma kuralları geçerlidir. Dövize ne zaman ihtiyaç duyacağınızı bilmiyorsanız, kısa vade ya da vadesiz hesap esneklik sağlar.
Karar verirken sorulacak sorular
Kur tahmini yerine şu sorular daha sağlam bir zemin sunar:
- Paranızı hangi para biriminde harcayacaksınız? Harcamalarınız TL ise TL mevduat sonucu baştan bilinen seçenektir; ileride döviz cinsinden bir ödemeniz varsa döviz tutmak bu ödemenin riskini azaltır.
- Başa baş kur size makul geliyor mu? Hesapladığınız seviyeyi kendi beklentinizle karşılaştırın; ancak bunun bir tahmin olduğunu kabul edin.
- Vade ne kadar? Kısa vadede kur dalgalanması getiriyi daha çok etkileyebilir.
- Alış-satış farkını hesaba kattınız mı? Dövize çevirip vade sonunda geri bozdurursanız, bankanın alış ve satış kuru arasındaki fark getirinizden düşer.
- Bölmek bir seçenek mi? Birikimin bir kısmını TL, bir kısmını döviz tutmak, iki riski dengelemenin yaygın bir yoludur.
Özetle
TL mevduat TL cinsinden, döviz mevduatı döviz cinsinden belirli bir sonuç verir. Hangisinin daha kârlı olacağını kur belirler ve bu önceden bilinemez. Başa baş kuru hesaplamak, kararı tahmin yerine somut bir eşik üzerinden vermenizi sağlar. TL tarafındaki güncel oranları 92 gün mevduat faizi sayfasında görebilirsiniz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı koşullar için bankanızın güncel ürün sözleşmesine bakın.