Kısa cevap: evet, çoğu durumda. Vadeli hesaba yatırdığınız parayı vade dolmadan çektiğinizde buna "vade bozma" denir. Paranız bankada durduğu için anaparanıza erişebilirsiniz, ancak o dönem için vaat edilen faizin tamamını genellikle alamazsınız. Ne kadar kaybedeceğiniz ise bankaya ve ürüne bağlıdır.
Vade bozulunca faize ne olur?
Vadeli mevduatta banka, parayı belirli bir süre kullanabileceği varsayımıyla oran verir. Süre tamamlanmadığında bu varsayım bozulur. Bankaların yaygın uygulamaları şunlardır:
- Faizin tamamen düşmesi: O döneme ait faiz hiç ödenmez, yalnızca anapara iade edilir. Pek çok bankada varsayılan uygulama budur.
- Düşük oranla faiz: Paranın bankada kaldığı gün sayısı için vadesiz ya da çok düşük bir oran üzerinden faiz hesaplanır.
- Önceki dönemlerin korunması: Hesap daha önce birkaç kez yenilendiyse, tamamlanmış dönemlerde kazanılan faiz genellikle hesaba geçmiş olduğu için etkilenmez; kayıp içinde bulunulan döneme aittir.
Hangi yöntemin geçerli olduğu hesap açılışında verilen ürün bilgilendirme formunda ve sözleşmede yazar. Aynı bankanın farklı ürünlerinde bile kural farklı olabilir.
Kısmi çekim mümkün mü?
Bu, bankadan bankaya en çok değişen konudur.
| Uygulama | Ne anlama gelir? |
|---|---|
| Kısmi çekime izin yok | Çekmek istediğiniz tutar ne olursa olsun tüm hesap bozulur. |
| Kısmi çekim, kalan tutar devam eder | Çekilen kısmın faizi düşer, kalan tutar aynı vade ve oranla sürer. |
| Kısmi çekim, kalan tutar yeniden açılır | Kalan tutar o günün oranıyla yeni bir vadeye bağlanır. |
Bazı bankalar kısmi çekimde kalan tutarın belirli bir alt sınırın üzerinde olmasını şart koşabilir. Hoş geldin gibi kampanyalı oranlarda ise kısmi çekim, kampanya koşullarının tamamen düşmesine yol açabilir. Kampanyalı oranların kendi kurallarını hoş geldin faizi sayfasında ayrıca anlatıyoruz.
Stopaj ne olur?
Vade bozulduğunda faiz ödenmiyorsa, kesilecek bir stopaj da olmaz. Düşük oranla faiz ödeniyorsa, stopaj bu faiz üzerinden kesilir. Kesinti oranı, hesabın açıldığı vade süresine göre belirlenen oran üzerinden uygulanabilir; bu konudaki ayrıntılar için stopaj oranları sayfasına bakabilirsiniz.
Karar vermeden önce yapılacak basit hesap
Vadeyi bozmadan önce iki rakamı karşılaştırmak faydalıdır:
- Vade sonuna kadar beklerseniz alacağınız net faiz.
- Vadeyi bozarak kaçıracağınız faiz ile paraya ihtiyacınızı başka bir yoldan karşılamanın maliyeti.
Vadenin bitmesine birkaç gün kaldıysa beklemek, erken vadede ise bozmak daha az kayıplı olabilir. Kaybın büyüklüğünü görmek için tutarınızı ve kalan gün sayısını mevduat hesaplayıcısına girebilirsiniz.
Vade bozma ihtiyacını azaltmanın yolları
Vadeleri bölmek
Tüm birikimi tek bir 181 günlük hesaba bağlamak yerine, örneğin bir kısmını 32 günlük, bir kısmını daha uzun vadeye bağlamak, ani bir ihtiyaçta yalnızca küçük bir parçayı bozmanızı sağlar. Kısa vadenin oranları için 32 gün mevduat faizi sayfasına bakabilirsiniz.
Günlük kazanç hesabı
Ne zaman ihtiyaç duyacağınızı bilmediğiniz tutar için, vadeye bağlanmadan faiz işleyen hesaplar daha uygun olabilir. Bu hesapların oranı genellikle vadeliden düşüktür ama çekim esnektir. Ayrıntılar günlük kazanç hesapları rehberinde.
İhbarlı hesap
Bazı bankalarda, çekimden belirli bir süre önce bildirim yapmayı kabul ettiğiniz ihbarlı hesaplar bulunur. Bu ürünün işleyişini ihbarlı hesap rehberinde anlattık.
Bankaya sorulacak sorular
Hesap açmadan önce şu soruların cevabını yazılı olarak görmek, ileride sürpriz yaşamamanızı sağlar:
- Vade bozulursa içinde bulunulan dönemin faizi tamamen mi düşer, yoksa düşük oranla mı hesaplanır?
- Kısmi çekim yapılabilir mi, yapılırsa kalan tutara ne olur?
- Kampanyalı oran varsa, çekim kampanyayı iptal eder mi?
Oranları takip ederken hangi vadeye bağlanacağınızı netleştirmek istiyorsanız, belirlediğiniz eşik aşıldığında haber veren faiz alarmını kullanabilirsiniz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı koşullar için bankanızın güncel ürün sözleşmesine bakın.