Vadeli Hesap Nedir, Nasıl İşler?
Vadeli mevduat hesabı, belirli bir tutarı belirli bir süre boyunca bankada bırakmayı kabul ettiğiniz ve karşılığında önceden bildirilen bir oran üzerinden faiz aldığınız hesap türüdür. Süre dolduğunda anaparanız ve net faiziniz hesabınıza geçer. Vadesiz hesaptan farkı, paranın o süre boyunca "bağlı" kalmasıdır.
Temel kavramlar
Vade
Vade, paranızın bankada kalacağı gün sayısıdır. Sık karşılaşılan vadeler 32, 46, 92, 181 ve 365 gündür. Bankalar oranlarını genellikle vade bantlarına göre ilan eder; aynı bankada kısa ve uzun vadenin oranı belirgin biçimde farklı olabilir. Vadelere göre güncel tabloları 32 gün, 92 gün ve 365 gün sayfalarında görebilirsiniz.
Yıllık brüt oran
Bankanın ilan ettiği oran yıllık ve brüt orandır. "Yıllık" olması, 32 günlük bir hesapta bile oranın bir yıla göre ifade edildiği anlamına gelir. Yani 32 gün sonunda ilan edilen oranın tamamını değil, gün sayısına düşen payını alırsınız.
Stopaj ve net getiri
Mevduat faizinden kaynakta vergi kesilir; buna stopaj denir. Kesinti banka tarafından otomatik yapılır ve hesabınıza net tutar yatar. Türk lirası mevduatta stopaj oranı vadeye göre farklılaşabilir:
| Vade | Stopaj oranı |
|---|---|
| 6 aya kadar | %17,5 |
| 1 yıla kadar | %15 |
| 1 yıldan uzun | %10 |
Oranlar düzenlemelerle değişebildiği için güncel tablo için stopaj oranları sayfasına bakabilirsiniz.
Faiz nasıl hesaplanır?
Türk lirası vadeli hesaplarda yaygın yöntem basit faizdir:
Brüt faiz = Anapara × Yıllık oran × Gün sayısı / 365
Net faiz = Brüt faiz × (1 − Stopaj oranı)
Bir örnekle bakalım. 100.000 TL'yi 32 gün vadeye, yıllık %40 örnek oranla yatırdığınızı varsayın:
- Brüt faiz: 100.000 × 0,40 × 32 / 365 ≈ 3.507 TL
- Net faiz: 3.507 × (1 − %17,5)
Buradaki %40 yalnızca hesabı göstermek için seçilmiş yuvarlak bir örnek orandır; gerçek oranlar bankaya, tutara ve vadeye göre değişir. Bazı bankalar gün hesabında 365 yerine farklı bir gün esası kullanabilir; bu ayrıntı ürün bilgilendirme formunda yazar.
Kendi tutarınızla net getiriyi görmek için mevduat hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
Vade sonunda ne olur?
Vade dolduğunda genellikle üç yol vardır:
- Otomatik yenileme (anapara): Anapara aynı vadeyle yeniden bağlanır, faiz vadesiz hesaba aktarılır.
- Otomatik yenileme (anapara + faiz): Faiz de anaparaya eklenir ve birlikte yeniden bağlanır. Bu, zamanla faizin faizini almanızı sağlar.
- Vadesize aktarım: Hesap yenilenmez, tüm tutar vadesiz hesaba geçer.
Yenilemede dikkat edilmesi gereken nokta şudur: yeni dönem, ilk hesap açtığınız günün oranıyla değil, yenileme günü geçerli olan oranla başlar. Hoş geldin oranıyla açılmış bir hesap, yenilemede standart orana dönebilir. Bu konuyu hoş geldin faizi sayfasında ayrıca ele alıyoruz.
Otomatik yenileme ayarı çoğu bankada hesap açılışından sonra da internet ya da mobil şubeden değiştirilebilir. Vade gününden önce ayarı kontrol etmek, paranın istemediğiniz bir vadeye bağlanmasını önler.
Vadeyi erken bozmak
Vade dolmadan para çekerseniz çoğu bankada o dönemin faizini kısmen ya da tamamen kaybedersiniz. Uygulama bankadan bankaya değişir; ayrıntıları vade bozma rehberinde bulabilirsiniz.
Güvence
Türkiye'de gerçek kişilere ait mevduat, belirli bir tutara kadar TMSF güvencesi altındadır. Güncel güvence limiti 1.200.000 TL olarak uygulanmaktadır; hangi hesapların kapsama girdiğini TMSF güvencesi sayfasında anlatıyoruz.
Özetle
Vadeli hesabın getirisini belirleyen dört şey vardır: tutar, oran, gün sayısı ve stopaj. Oranı karşılaştırırken aynı vadeyi ve aynı tutar kademesini yan yana koymak, farklı bankaları adil biçimde kıyaslamanızı sağlar. Oranların sık değiştiği dönemlerde belirli bir eşiği takip etmek isterseniz faiz alarmı kurabilirsiniz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı koşullar için bankanızın güncel ürün sözleşmesine bakın.